​ေရႊနတ္ေတာင္ ေစတီေတာ္ျမတ္ႀကီး သမိုင္း.

 ေရႊနတ္ေတာင္ ေစတီေတာ္ျမတ္ႀကီးသည္ ပဲခူးတုိင္း(အေနာက္ပုိင္း)၊ ေရႊေတာင္ၿမဳိ႕တြင္ ရိွေသာ သမုိင္းဝင္ တန္ခုိးႀကီး ဘုရား၊ ပုထုိး၊ ေစတီမ်ားတြင္ တစ္ဆူအပါအဝင္ ျဖစ္ပါသည္။ ေရႊေတာင္ၿမဳိ႕၏ အေနာက္ေတာင္ယြန္းယြန္း ေလးမုိင္ခန္႔ အကြာတြင္ တည္ရွိေသာ မယားမန္ရြာအနီး နတ္ေတာင္ေပၚတြင္ ေရႊေရာင္တဝင္းဝင္းျဖင္႔ ႀကည္ညဳိဖြယ္ သပၸယ္စြာ တည္ေနေတာ္မူပါသည္။ ေစတီေတာ္ႀကီး တည္စဥ္ကာလတြင္ လူပုဂၢဳိလ္မ်ား တစ္ေနကုန္တည္သည္႔ ဥာဏ္ေတာ္ထက္ ေနာက္တေန႔အာရုဏ္တက္တြင္ ဖူးေတြ႔ရေသာ ဥာဏ္ေတာ္မွာ ပုိျမင္႔ေနသျဖင္႔ လူတစ္ရစ္ နတ္တစ္ရစ္တည္ခဲ႔သည္ဟု အဆုိရွိပါသည္။ ေရႊနတ္ေတာင္ေစတီေတာ္ ျမတ္ႀကီး၏ ၾကည္ညဳိဖြယ္ရာ သမိုင္းအက်ဥ္းခ်ဳပ္ကုိ မိတ္ေဆြမ်ား ဖတ္ရႈ႕ေလ႔လာမွတ္သား ကုသုိလ္သဒၵါပြားႏုိင္ေစရန္ ေရးသားပူေဇာ္လုိက္ပါသည္။
 
"ေရႊနတ္ေတာင္ေစတီေတာ္" သမုိင္းအက်ဥ္းခ်ဳပ္
ေရႊေတာင္ျမဳိ႕။      ။ မဟာမ႑လ မဇၥ်ိမ (အေနာက္ေဒသ) တြင္ အစဦးစြာ မင္းျပဳေသာ မဟာသမၼတမင္းမွစ၍ (၂၈) ဆက္ေျမာက္ အစၥိမမင္းႀကီး၏ သားေတာ္ သူရတပမင္းသည္ မဇၥ်ိမေဒသမွ သုနာပရႏၲ (အေရွ႕) ေဒသသုိ႔ ေခၽြရံမ်ားစြာတုိ႔ႏွင္႔ ထြက္ခြာလာခဲ႔ရာ ကဥၥနာဂီရိ (ေခၚ) ေရႊေရာင္ေတာက္ပေနသည္႔ ေတာင္ႀကီးကုိ ေတြ႕သျဖင္႔ "ေရႊေတာင္ၿမဳိ႕" တည္ကာ မင္းျပဳစုိးစံေတာ္မူသည္။
သူရတပမင္းသည္ ႏွစ္စဥ္ တေပါင္းလ ေရာက္ေသာအခါ ေရႊေတာင္ၿမဳိ႕ ေတာင္ဘက္ရွိ ေဒဝါဂီရိ (ေခၚ) နတ္ေတာင္သုိ႔ ၾကြခ်ီး၍ နကၡတ္သဘင္ (ေတာင္တက္သဘင္ဟုလည္း အဆုိရိွပါသည္) ဆင္ယင္ျပဳလုပ္ က်င္းပေလ႔ရွိရာမွ ယခုအခ်ိန္ထိ တေပါင္းလတြင္ ေရႊနတ္ေတာင္ ဘုရားပြဲေတာ္ က်င္းပၿမဲျဖစ္ပါသည္။
ေရႊေတာင္ၿမဳိ႕ ပ်က္စီးျခင္း။     ။ သူရတပမင္္းမွ (၃၆) ဆက္ေျမာက္ တနင္းလာနံ မင္းလက္ထက္တြင္ ကဥၥနာဂီရိ (ေခၚ) ေရႊေတာင္ျပည္ႀကီး ပ်က္စီးကာ နိဂုံး (ရြာႀကီး) အေနအထားသာ က်န္ရွိခဲ႔ပါသည္။ သမုိင္းတြင္ "ပူးကက်ားဆုံး တုိင္းအလုံး နိဂုံးရပ္ႀကီး ျဖစ္လတၱံ႔" ဟု အဆုိရွိပါသည္။
 
ဗုဒၶေဂါတမ ပြင္႔ေတာ္မူခဲ႔ျခင္း။    ။(ဘီစီ ၆-ရာစု) မဟာသကၠရာဇ္ (သကၠရာဇ္ အသစ္ဟုလည္း ေခၚပါသည္) ၁၀၃-ခုတြင္ မဇၥ်ိမေဒသတြင္ ဗုဒၶေဂါတမ ပြင္႔ေတာ္မူခဲ႔ၿပီး ၁၀၄-ခု တြင္ ျမတ္စြာဘုရားသခင္သည္ ေဒဝါဂီရိ (ေခၚ) နတ္ေတာင္သုိ႔ ၾကြေတာ္မူခဲ႔ပါသည္။ ထုိအခ်ိန္က ဤေနရာ၊ ဤေဒသရွိ လူတုိ႔၏ စရုိက္ဘာသာ ဓေလ႔အလုိက္ (ပုဂၢလဇၥ်ာသယ အားေလ်ာ္စြာ) ျမတ္စြာဘုရားရွင္သည္ ေရႊေရာင္ေတာက္ပေသာ နတ္သားအသြင္ ဖန္ဆင္းေတာ္မူလ်က္ နိဂုံးသူ နိဂုံးသားတုိ႔အား (၇) ရက္တုိင္တုိင္ တရားေဒသနာေတာ္ ေဟာၾကားေတာ္မူၿပီးေနာက္ ဗုဒၶသာသနာ အရွည္ထြန္းကားေစရန္ ကိုယ္စားေတာ္ (နိမၼိတ) ေရႊနတ္ရုပ္ႀကီးကုိ ထားေတာ္မူခဲ႔ပါသည္။
ေရႊနတ္ေတာ္ ေစတီေတာ္ တည္ထားျခင္း။     ။ျမတ္စြာဘုရား၏ ကုိယ္ပြားေတာ္ (နိမၼိတ) ေရႊနတ္ရုပ္ႀကီးကုိ နိဂုံးသူ၊ နိဂုံးသားတုိ႔က အုတ္၊ အဂၤေတတို႔ျဖင္႔ ၿမဳိ႕လ်က္ ေစတီတည္ကာ ကုိးကြယ္ခဲ႔ၾကပါသည္။ (ေရႊေရာင္ေတာက္ပေနေသာ နတ္ရုပ္ႀကီးကုိ ဌာပနာလ်က္ ေစတီတည္ထားျခင္းေၾကာင္႔ "ေရႊနတ္ေတာ္ ေစတီ" ဟု ေခၚတြင္ခဲ႔ၾကပါသည္။) ေစတီတည္ရာတြင္ ေန႔အခါတြင္ လူတုိ႔တည္ၾကၿပီး၊ ညအခါ နတ္တုိ႔တည္ၾကသည္ကုိ အစြဲျပဳ၍ "လူနတ္ ႏွစ္လီ တစ္ရစ္စီ ေစတီေရႊနတ္ေတာင္" ဟု သမုိင္းအဆုိရွိခဲ႔ပါသည္။
 
သကၠရာဇ္ ၁၀၄-တြင္ ဘုရားတည္ျခင္းေၾကာင္႔ "ဇယသုဥ္ဧစ္ နတ္ေတာင္ျဖစ္ မွတ္လစ္ႏွစ္ေကာဇာ" ဟု သမုိင္းတြင္ ေတြရွိရပါသည္။
သေရေခတၱရာေခတ္။    ။ဒြတၱေဘာင္မင္း၏ မိဖုရားမ်ားျဖစ္ၾကေသာ ပိႆႏိုးမိဖုရားႏွင္႔ စႏၵာေဒဝီမိဖုရားတုိ႔သည္ ႏွစ္ေပါင္း ၁၄၀ ေက်ာ္သျဖင္႔ ပ်က္စီးယုိယြင္းေနေသာ ေရႊနတ္ေတာင္ ေစတီေတာ္ကုိ ဘုရားရွင္၏ ဓာတ္ေတာ္ ၁၈၂-ဆူကုိ ႒ာပနာ၍ (၁၆၂-ဆူဟုလည္း အခ်ဳိ႕စာတြင္ ေတြ႔ရပါသည္) ထပ္မံျပဳျပင္ တည္ေတာ္မူခဲ႔ရာ ဉာဏ္ေတာ္ ၁၅-ေတာင္ထိ ျမင္႔ခဲ႔ပါသည္။
 
ပုဂံေခတ္။   ။ေကာဇာသကၠရာဇ္ ၆၄၈-ခုႏွစ္တြင္ ျပည္စား သီဟသူသည္ ခမည္းေတာ္မိန္႔မွာသည္႔ စကားအရ လက္စြတ္ေတာ္ကုိ ေရာင္းခ်၍ ေရႊနတ္ေတာင္ ေစတီေတာ္ကုိ ျပဳျပင္မြန္းမံ တည္ေဆာက္ေတာ္မူခဲ႔ရာ ဉာဏ္ေတာ္ (၄၄) ေတာင္ရွိခဲ႔ပါသည္။
`(ထုိအခ်ိန္တြင္ "ဗာရာဏသီၿမဳိ႕၏ အေရွ႕ေတာင္စဥ္တစ္တန္းဝယ္ ေရႊထြက္ေသာ ေတာင္သုံးလံုးရွိသည္ကုိစြဲ၍ ေရႊေတာင္ၿမဳိ႕ သမုတ္သည္" ဟု ေတြ႔ရွိရပါသည္။)
ေတာင္ငူေခတ္။   ။ေတာင္ငူဘုရင္ တပင္ေရႊထီးသည္ ၈၉၂-ခုႏွစ္တြင္ ထီးနန္းတက္ၿပီးေနာက္ ျပည္ၿမဳိ႕ကုိ တုိက္ခုိက္သိမ္းပုိက္ၿပီးလ်င္ ေဟာင္းႏြမ္းေနေသာ ေရႊနတ္ေတာင္ ေစတီေတာ္ကုိ ျပဳျပင္မြမ္းမံ၍ ကုိယ္ေတာ္လုံးျပည္႔ ေရႊသကၤန္းကပ္လႉပါသည္။
အင္းဝေခတ္။    ။သကၠရာဇ္ ၁၁၀၀-မျပည္႔မီ ဟံသာဝတီေရာက္မင္း၏ ေျမာက္နန္း မိဖုရားသည္ သားေတာ္အေနာ္ရထာမင္းေစာႏွင္႔ သမီးေတာ္ ထိပ္ပန္းမင္းသမီးတုိ႔ကုိ ေရႊေတာင္ၿမဳိ႕ စားေစခဲ႔ရာ ေရႊနတ္ေတာင္ေစတီေတာ္ကုိ မ်ားစြာ ျပဳျပင္ခဲ႔ပါသည္။
ကုန္းေဘာင္ေခတ္။   ။သကၠရာဇ္ ၁၁၄၆-ခုႏွစ္တြင္ ဘုိးေတာ္ဘုရား၏ သားေတာ္ အိမ္ေရွ႕မင္းသည္ ရခုိင္ျပည္မွအျပန္ ေရႊနတ္ေတာင္ ေစတီေတာ္ကုိ ဝင္ေရာက္ဖူးေမွ်ာ္၍ ကုိယ္ေတာ္အျပည္႔ ေရႊသကၠန္းကပ္လႉခဲ႔ပါသည္။
 
သကၠရာဇ္ ၁၂၀၀-ျပည္႔ႏွစ္ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ စစ္ျဖစ္ေနစဥ္ ေရႊေတာင္ၿမဳိ႕ က်ီးသဲေလးထပ္ဆရာေတာ္ အရွင္လာဘာဝရသည္ မြန္းမံ၍ ေရႊသကၠန္းကပလႉခဲ႔ပါသည္။
သကၠရာဇ္ ၁၂၂၀-ျပည္႔ႏွစ္တြင္ မုိးႀကီးသည္းထန္စြာ ရြာသြန္းေသာေၾကာင္႔ ေစတီေတာ္ႀကီး၏ ထီးေတာ္၊ ငွက္ေပ်ာဖူးေတာ္၊ ေဖာင္းရစ္ေတာ္တုိ႔ ေျမခပ်က္စီးသျဖင္႔ ေရႊေတာင္ၿမဳိ႕ ကန္ႀကီးဒါယကာ ဦးေမွာ္၊ ဦးလင္း၊ ဦးညွင္း အစရွိေသာ ဘ႑ာေတာ္ထိန္းအဖြဲ႔မွ ျပဳျပင္မြမ္းမံခဲ႔ရာ ဉာဏ္ေတာ္ ၅၅-ေတာင္ထိ ရွိခဲ႔ပါသည္။
အဂၤလိပ္တုိ႔ အုပ္ခ်ဳပ္စဥ္ကာလ။ ။၁၂၅၅-ခု၊ တေပါင္းလတြင္ ေစတီေတာ္ႀကီး၏ ေျမာက္ဘက္ ေစာင္းတန္းႏွင္႔တကြ ျပႆာဒ္ႀကီးမ်ား၊ ဇရပ္တန္ေဆာင္းမ်ား မီးသင္႔ေလာင္ကၽြမ္းျခင္းခံရသျဖင္႔ ရဟန္းေတာ္ ရွင္သာသနႏွင္႔ နယ္ပုိင္ဝန္ေထာက္ ဦးေရွာင္၊ ေရႊေတာင္ၿမဳိ႕ ဦးဆင္၊ ဦးပြား၊ ဦးခုိင္ စေသာ ဘ႑ာေတာ္ထိန္အဖြဲ႔ႏွင္႔ ျပည္သူတုိ႔က ေစတီေတာ္ႀကီးအား ျပန္လည္ျပဳျပင္ မြန္းမံခဲ႔ၾကပါသည္။
သကၠရာဇ္ ၁၂၆၁-ခုႏွစ္အထိ ၆-ႏွစ္မွ် ျပဳျပင္မြန္းမံၾကသျဖင္႔ ဉာဏ္ေတာ္ကုိလည္း ယခုဖူးေတြ႔ရသည္႔အတုိင္း (၈၁) ေတာင္တစ္ထြာအထိ တုိးျမွင္႔ခဲ႔ၾကပါသည္။
၁၂၆၉-ခုႏွစ္တြင္ ေရႊေတာင္ၿမဳိ႕ ဦးသာေဗ်ာ၊ ဦးစံျမ၊ ဦးသာေမာင္ စေသာ လူႀကီးမ်ား ႀကီးမႉးလ်က္ ရင္ျပင္ေတာ္ အုတ္၊ အဂၤေတခင္းျခင္း၊ ေရႊပန္းခုိင္ (၁၂) ခုိင္၊ စုိက္ထီး (၈) စင္း၊ တံခြန္တုိင္ (၄) တုိင္ စုိက္ထူလႉခဲ႔ၾကပါသည္။
 
ဤေရႊနတ္ေတာင္ေစတီေတာ္ သမိုင္းကုိ ဦးေသာင္းခင္(ဓမၼာစရိယ၊ဘီေအ) ေရးသားျပဳစု၍ ဆရာေတာ္ ဦးအဂၢဝံသ(အဂၢမဟာအေက်ာ္ အဂၢမဟာပ႑ိတ) မွ တည္းျဖတ္ထုတ္ေဝေသာ "ေရႊနတ္ေတာင္ ေစတီေတာ္ သမုိင္းအက်ဥ္းခ်ဳပ္ႏွင္႔ ႏႈိးေဆာ္စာတမ္းမွ" ကူးယူေရးသား ပူေဇာ္ျခင္းျဖစ္ပါသည။္​
ျ မန္မာနိုင္ငံမွဘုရားမ်ား သမိုင္း page မွ တစ္​ဆင္​့ ကူးယူတင္​ျပပါသည္​။